W dniach 17-19 czerwca 2026 r. w Janowie Podlaskim odbył się VII Kongres Ciepłownictwa, gromadząc przedstawicieli administracji, sektora energetycznego, regulatora, świata nauki oraz przedsiębiorstw ciepłowniczych. Tegoroczne dyskusje koncentrowały się wokół wyzwań związanych z transformacją ciepłownictwa systemowego, bezpieczeństwem energetycznym oraz kierunkami zmian regulacyjnych.
W przemówieniu inauguracyjnym prezes PTEC i wiceprezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej – Marcin Laskowski podkreślił, że powodzenie transformacji będzie zależało od stabilnego otoczenia regulacyjnego, długofalowego finansowania oraz ścisłej współpracy sektora ciepłowniczego, elektroenergetycznego i gazowego. Zwrócił również uwagę na aktywną rolę PTEC w kształtowaniu krajowych i europejskich rozwiązań dla branży.
Tradycyjnie podczas Kongresu wręczono wyróżnienie „Przyjaciel Ciepłownictwa”, które w tym roku otrzymał Minister Energii Miłosz Motyka za działania na rzecz rozwoju nowoczesnego i bezpiecznego ciepłownictwa systemowego.
Jednym z ważniejszych punktów programu była prezentacja raportu PTEC „Rola jednostek kogeneracji i źródeł Power to Heat w bilansowaniu KSE oraz produkcji ciepła”. Dokument pokazuje, że transformacja ciepłownictwa systemowego nie może być analizowana wyłącznie z perspektywy lokalnych źródeł ciepła, ale musi uwzględniać również wpływ na Krajowy System Elektroenergetyczny, sieci elektroenergetyczne, bezpieczeństwo dostaw oraz koszty ponoszone przez odbiorców.
W raporcie podkreślono szczególną rolę kogeneracji, która w Polsce pozostaje jednym z filarów funkcjonowania dużych systemów ciepłowniczych. Autorzy wskazali, że aż 64 proc. ciepła systemowego w Polsce pochodzi z kogeneracji, a kraj zajmuje drugie miejsce w Unii Europejskiej pod względem mocy zainstalowanej w jednostkach CHP. Jednocześnie zaprezentowane analizy pokazały, że zbyt szybkie ograniczanie pracy kogeneracji i zastępowanie jej wyłącznie elektryfikacją ciepłownictwa może prowadzić do wzrostu obciążeń sieci, konieczności dodatkowych inwestycji infrastrukturalnych oraz powstania luki mocy w KSE.
Szczególną uwagę poświęcono analizie lokalnych rozpływów mocy na przykładzie EC Rzeszów. Case study pokazało, że lokalna kogeneracja nie tylko produkuje ciepło, ale również stabilizuje pracę systemu elektroenergetycznego. Jej wyłączenie i zastąpienie dużym odbiorem energii elektrycznej na potrzeby technologii Power-to-Heat może odwrócić kierunek przepływu energii — z lokalnego źródła zasilającego system w dużego odbiorcę energii z KSE.
Raport PTEC wskazuje, że Polska stanowi przykład wysokiego poziomu wykorzystania kogeneracji do produkcji energii elektrycznej i ciepła. Rezygnacja z tej technologii na rzecz elektryfikacji doprowadzi do zwiększonych kosztów inwestycyjnych po stronie sieci elektroenergetycznej i wystąpienia lokalnych zaburzeń w rozpływach mocy. Dlatego też sektor widzi konieczność wydłużenia roli jednostek kogeneracji w definicji efektywnego systemu ciepłowniczego po 2035 r.
Istotnym elementem Kongresu były debaty eksperckie poświęcone strategicznym kierunkom rozwoju sektora. Sesja inauguracyjna „Energetyka w centrum uwagi – strategiczne podejście do transformacji” koncentrowała się na roli regulacji krajowych i unijnych w procesie modernizacji ciepłownictwa.
Ważnym wątkiem w dyskusji była rola local contentu w transformacji energetycznej. Wskazywano na znaczenie krajowego potencjału technologicznego, wykonawczego i przemysłowego przy realizacji inwestycji w ciepłownictwie. Podkreślano, że transformacja może być impulsem rozwojowym dla polskiej gospodarki, jeśli zostanie powiązana z budową kompetencji, miejsc pracy i łańcuchów dostaw w kraju.
Istotną część rozmowy poświęcono przyszłości mechanizmu EU ETS oraz jego wpływowi na koszty funkcjonowania przedsiębiorstw ciepłowniczych i odbiorców ciepła. W tym kontekście dyskutowano o potrzebie wypracowania takich rozwiązań, które pozwolą ograniczać emisyjność sektora, ale jednocześnie nie osłabią bezpieczeństwa dostaw i nie doprowadzą do nadmiernego wzrostu kosztów transformacji.
Pierwszy panel drugiego dnia, poświęcony nowemu modelowi rynku ciepła, rozpoczęła Małgorzata Pinault z Dyrekcji Generalnej ds. Energii Komisji Europejskiej, która podkreśliła dążenie UE do ograniczania wykorzystania paliw kopalnych do produkcji energii, w tym również ciepła, co ma zwiększyć niezależność państw europejskich od zawirowań geopolitycznych czy zmienności cen surowców. Wskazała przy tym kluczową rolę lokalnego planowania w powodzeniu transformacji. Dalsza część panelu pokazała, że przyszłość sektora będzie opierać się na rozwiązaniach dostosowanych do lokalnych uwarunkowań. Eksperci wskazywali na potrzebę integrowania planowania energetycznego, zapewnienia stabilnego finansowania inwestycji oraz wykorzystania komplementarnych technologii – od kogeneracji i ciepła odpadowego po elektryfikację i magazyny ciepła.
W panelu „Synergia sektorów w transformacji energetycznej” szczególną uwagę poświęcono współpracy ciepłownictwa z elektroenergetyką. Podkreślano, że rozwój odnawialnych źródeł energii, elektryfikacja ciepłownictwa oraz technologie Power-to-Heat wymagają równoległych inwestycji w sieci elektroenergetyczne i moce wytwórcze. Dyskutowano również o roli kogeneracji gazowej jako technologii zapewniającej elastyczność i bezpieczeństwo pracy systemu w okresie transformacji oraz o znaczeniu magazynów ciepła dla zwiększenia efektywności wykorzystania energii. Wskazano również, że ekonomika technologii, rynek mocy i system wsparcia zdecydują o skali inwestycji w nowe jednostki. Zwracali uwagę na potrzebę mechanizmów wynagradzających dyspozycyjność oraz na rolę magazynów ciepła i kotłów elektrodowych, które pozwalają korzystać z taniej energii elektrycznej i redukować koszty ciepła dla odbiorców.
Ostatni panel, poświęcony roli paliw w transformacji ciepłownictwa, koncentrował się na bezpieczeństwie dostaw oraz dywersyfikacji źródeł energii. Eksperci zgodzili się, że proces odchodzenia od paliw wysokoemisyjnych powinien przebiegać w sposób etapowy i uwzględniać lokalne uwarunkowania infrastrukturalne. Wskazywano, że zarówno gaz, biomasa, jak i technologie elektryczne będą pełnić komplementarne funkcje w przyszłym miksie ciepłowniczym, a o tempie zmian zdecydują dostępność infrastruktury, ekonomika inwestycji oraz stabilność regulacyjna.
VII Kongres Ciepłownictwa po raz kolejny potwierdził, że skuteczna transformacja sektora wymaga współpracy administracji, przedsiębiorstw, regulatora i środowiska naukowego. Wspólnym mianownikiem wszystkich debat była potrzeba prowadzenia zmian w sposób odpowiedzialny, etapowy i oparty na dialogu, tak aby cele klimatyczne szły w parze z bezpieczeństwem energetycznym oraz akceptowalnymi kosztami dla odbiorców.
